Inleiding op de archeologie

Terp Hogebeintum

Dit dossier behandelt de historische perioden, thema’s en de paradepaardjes van de Nederlandse archeologie.

Onder de grond en onder water ligt een rijk archief met informatie. Het gaat om een ongeschreven archief, bestaande uit tal van sporen en voorwerpen uit het verleden. Een onbekend deel zit nog in de grond verborgen, het andere deel is opgegraven. Archeologen onderzoeken aan de hand van deze vondsten het gedrag en de beweegredenen van mensen uit het verleden. Dit dossier is een inleiding voor de geïnteresseerde niet-archeologen die meer willen weten over Nederlandse archeologie.

Tijd, plaats en thema

Archeologie gaat over onze geschiedenis. In de tijdlijn zijn de historische perioden, van de Oude Steentijd tot en met de Nieuwste Tijd in Nederland op een rij gezet. Om grip te krijgen op deze geschiedenis zijn er archeologische thema’s gedefinieerd, zoals bewoning, rituelen, economie, locatiekeuze en krijgsgeschiedenis. Nederlandse archeologie is een relatief jong vakgebied. Toch kent Nederland een grote diversiteit aan archeologische monumenten en vondsten. Een aantal paradepaardjes is in dit dossier op een rij gezet.

In dit dossier:

Opkomst van de archeologie

Archeologie is een dynamische wetenschap en heeft de afgelopen decennia grote ontwikkelingen doorgemaakt.

Naambordje Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek

Voorbeelden van monumenten

Kenmerkend voor archeologische monumenten in Nederland is dat het grootste deel onder het oppervlak ligt.

Hunebed bij Borger

Voorbeelden van vondsten

Hieronder staat een greep uit de vele bijzondere archeologische vondsten die in Nederland zijn gedaan. Deze selectie is bedoeld om de verscheidenheid van archeologische vondsten te laten zien en is uiteraard niet representatief.

grafkruis van Proost Humbertus

Thema's

Archeologisch onderzoek kan zich richten op een specifieke locatie of een bepaalde tijdsperiode. Een andere manier om ons verleden te onderzoeken is door middel van thema’s.

Bouwfragment van een opgraving in het Groningse Aduard

Tijdlijn

Tot de komst van de eerste geschreven bronnen is archeologie onze enige bron van historische kennis. Maar ook na de introductie van het schrift levert archeologie een onmisbare bijdrage aan het onderzoek naar ons verleden.

Tijdlijn van archeologie