Maritieme archeologie

Scheepswrak aan de kust van Nederland

Maritiem erfgoed behelst al het cultureel erfgoed in relatie met het gebruik van het water; maar ook verdronken landschappen en nederzettingen worden onder water aangetroffen.

Een belangrijk deel van het Nederlandse bodemarchief ligt opgeslagen in de (voormalige) waterbodem. Vreemd is dit niet; de scheepvaart vormt immers een rode draad in de Nederlandse geschiedenis. Over water werden goederen, mensen, culturen en rijkdommen vervoerd. Scheepswrakken van Nederlandse origine vormen echter slechts een deel van het maritiem en cultureel erfgoed onder water. Ook sporen op het land of onder water zoals resten van havens, kades, bruggen, duikers en beschoeiingen horen bij onze maritieme geschiedenis. Daarnaast worden complete verdronken landschappen met prehistorische resten of bijvoorbeeld middeleeuwse nederzettingen onder water aangetroffen. Deze vondsten zijn vaak uiterst goed geconserveerd.

Ruimtelijk beleid en onderzoek

Het beleid in Nederland op het gebied van waterbodemarcheologie is gelijk aan dat voor landarcheologie. De gemeente is verplicht om bij het maken van bestemmingsplannen rekening te houden met de archeologie in de waterbodem. Archeologisch onderzoek onder water volgt dezelfde onderzoeksfasen als archeologie op land, alleen de methoden en technieken zijn anders. Denk daarbij aan sonar- en multibeam-opnamen.

Internationaal beheer

Onderwaterarcheologie heeft een sterk internationaal karakter. De voor Nederland zo prominente maritieme geschiedenis speelt zich immers voor een groot deel in internationale wateren af. Internationale samenwerking op het gebied van beheer is dan ook van groot belang.

Kennisdeling

Voor het delen van kennis worden de volgende databases gebruikt:

Blijf op de hoogte

Het Maritiem Programma van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed brengt drie keer per jaar een e-magazine uit over de stand van zaken in de maritieme archeologie en de projecten waar het Programma Maritiem aan werkt. Meer over de werkzaamheden van het Maritiem Programma is te lezen op de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

In dit dossier:

Opleidingen maritieme archeologie

Aan verschillende universiteiten en hogescholen in Nederland worden colleges aangeboden met maritieme archeologie als onderwerp.

Opleidingen maritieme archeologie

Archeologische resten onder water

Maritiem erfgoed behelst de sporen van onze relatie met het water, of deze resten nu onder water of op het land liggen. Maar onder water liggen ook verdronken landschappen met prehistorische of jongere resten.

Romeinse zuil uit de Maas

Waterbodemarcheologie in beleid en ruimtelijke ordening

Het beleid in Nederland op het gebied van waterbodemarcheologie is gelijk aan dat voor landarcheologie. Toch zijn er een aantal aandachtspunten die vooral te maken hebben met de onbekendheid met dit type archeologie.

Archeologische resten uit de waterbodem liggen verspreid op het land

Archeologisch onderzoek onder water

Archeologisch onderzoek onder water volgt dezelfde onderzoeksfasen als archeologie op land, alleen de methoden en technieken zijn anders.

Duiken in Cuijk (fotograaf: Paul Voorthuis)

Internationaal beheer

Onderwaterarcheologie heeft een sterk internationaal karakter. Samenwerking met andere landen is dan ook van groot belang.

Internationaal beheer van archeologie onder water