Rijksoverheid

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed doet onderzoek, geeft informatie, toetst beleid en adviseert op het gebied van archeologie. De Erfgoedinspectie houdt toezicht op het behoud van het erfgoed en op de informatiehuishouding bij de overheid.

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed is vanuit de overheid verantwoordelijk voor het aanwijzen van archeologische monumenten. De deskundigen van de Rijksdienst houden zich onder andere bezig met de ontwikkeling van diverse archeologische kennisprogramma’s, zoals Archis en NOaA.

De Rijksdienst adviseert gemeenten op basis van de Erfgoedwet over ingrijpende veranderingen aan monumenten. Ook is de Rijksdienst gesprekspartner voor ontwikkelaars en eigenaren. De Rijksdienst steunt projecten door middel van subsidies en is betrokken bij ruimtelijke plannen in gebieden waar cultuurhistorie aan de orde is. Dit beperkt zich niet tot adviezen over procedures; de deskundigen van de Rijksdienst denken ook graag mee tijdens de planvorming en de uitvoering van projecten. Ze zijn dan ook vaak in het veld, op de bouwplaats of in het gemeentehuis te vinden.

De belangrijkste archeologische vindplaatsen zijn beschermd als rijksmonument. Dit zijn er zo’n 1500, zowel in de bodem als onder water. Het gaat hierbij om uiteenlopende vindplaatsen zoals grafheuvels, scheepswrakken en resten van Romeinse nederzettingen. Alle archeologische rijksmonumenten zijn op de Archeologische Monumentenkaart te vinden.

Rijkswaterstaat

Rijkswaterstaat is de uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Infrastructuur en Milieu en is verantwoordelijk voor onze infrastructuur. Denk daarbij aan de aanleg en het onderhoud van (water)wegen en bruggen.

Rijkswaterstaat heeft een dubbelrol; enerzijds is Rijkswaterstaat zelf initiatiefnemer van werkzaamheden, anderzijds is de dienst verantwoordelijk voor de vergunningverlening voor bijvoorbeeld ontgrondingen, in het kader van de Ontgrondingenwet. Voor het afgraven van oppervlaktedelfstoffen zoals zand, grind, klei en schelpen is een vergunning nodig. Rijkswaterstaat is de vergunningverlener voor ontgrondingen in de Noordzee en in de Rijkswateren.

Bij de vergunningverlening en eigen initiatieven speelt het behoud van archeologisch erfgoed een belangrijke rol. Rijkswaterstaat ziet er dan ook op toe dat bij zowel eigen projecten als projecten waarvoor een vergunning is aangevraagd, de stappen uit de cyclus van de archeologische monumentenzorg worden gevolgd zodat archeologische waarden zoveel mogelijk in situ kunnen worden bewaard. Rijkswaterstaat wordt hierbij geadviseerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Erfgoedinspectie

De Erfgoedinspectie houdt op nationaal niveau toezicht op het Nederlandse erfgoed en op de informatiehuishouding bij de centrale overheid.

De Erfgoedinspectie ziet toe op het behoud en beheer van de rijkscollectie, nationaal beschermde cultuurvoorwerpen en verzamelingen. Met betrekking tot archeologie zijn dat archeologische monumenten, opgravingen en vondsten. Ook houdt de inspectie toezicht op de archiefvorming en het archiefbeheer van de centrale overheid. Ten slotte adviseert de Erfgoedinspectie de verantwoordelijke minister over de kwaliteit en de effectiviteit van wet- en regelgeving op het gebied van erfgoed.